کودک ۴.۵ سالهای از شاهینشهر، به دلیل درد دندانهای خلفی و ایجاد آبسه در یکی از دندانهایی که پیشتر در مرکز دیگری درمان شده بود، به همراه والدین خود به مرکز ما مراجعه کرد. در معاینه، علاوه بر پوسیدگی دندانهای خلفی، پوسیدگی متوسط در سه دندان قدامی فک بالا نیز مشاهده شد.
با توجه به تجربه درمان ناموفق قبلی، همکاری ناکافی کودک و تعدد دندانهای نیازمند درمان، تصمیم گرفته شد اقدامات دندانپزشکی در یک جلسه و تحت بیهوشی عمومی انجام شوند. در این جلسه، دندانهای قابل نگهداری با درمان پالپی و ترمیم بازسازی شدند، دندان آبسهدار فک پایین کشیده شد و برای حفظ فضای آن، فضا نگهدار ثابت Band and Loop قرار گرفت.
در ادامه، مراحل معاینه، تصمیمگیری و اقدامات درمانی این کودک توسط دکتر ساناز طهمورثپور، متخصص دندانپزشکی کودکان در اصفهان، شرح داده شده است.
خلاصه درمان دندان کودک ۴.۵ ساله
| عنوان | جزئیات کیس |
|---|---|
| سن کودک | ۴.۵ سال |
| محل سکونت | شاهینشهر |
| علت مراجعه | درد دندانهای خلفی و آبسه در یکی از دندانهای درمانشده قبلی |
| وضعیت سلامت عمومی | سالم و بدون بیماری زمینهای گزارششده |
| روش انجام درمان | بیهوشی عمومی با اینتوبیشن از راه بینی |
| دندانهای خلفی | پالپوتومی و روکش استیل در سه دندان |
| دندانهای قدامی فک بالا | پالپکتومی سه دندان، پر کردن کانالها با متاپکس و بازسازی تاج با کامپوزیت |
| دندان آبسهدار | کشیدن دندان خلفی پایین سمت چپ |
| حفظ فضای دندان کشیدهشده | نصب فضا نگهدار ثابت پیشساخته Band and Loop |
| اقدامات تکمیلی | تنظیم اکلوزن، بروساژ دو فک و فلورایدتراپی |
| پیگیری پس از درمان | بررسی مجدد وضعیت دهان، لثه، اکلوزن و بهداشت در چکاپ یک هفته بعد |
علت مراجعه کودک و سابقه درمان قبلی
والدین به دلیل درد دندانهای خلفی و ایجاد آبسه در یکی از دندانهای درمانشده کودک به مطب مراجعه کردند. طبق توضیحات آنها، کودک پیشتر در مرکز دیگری تحت درمان قرار گرفته بود؛ اما به دلیل همکاری ناکافی، درمان با کیفیت مورد انتظار انجام نشده و همان دندان حدود یک ماه بعد دچار آبسه شده بود.
از طرف دیگر، چند دندان کودک نیز نیاز به درمان داشتند. بنابراین، با توجه به سن پایین کودک، تجربه قبلی و تعداد دندانهای درگیر، انجام درمانها در شرایط کنترلشده و در یک جلسه مورد توجه قرار گرفت.
در بررسی سوابق پزشکی، کودک از نظر سلامت عمومی سالم بود و بیماری زمینهای گزارش نشد.
معاینه دندانها و ارزیابی وضعیت دهان
در معاینه بالینی، پوسیدگی متوسط در سه دندان قدامی فک بالا مشاهده شد. دندانهای خلفی نیز به دلیل پوسیدگی به درمان نیاز داشتند و یکی از دندانهای خلفی پایین سمت چپ با آبسه همراه بود.
با توجه به تفاوت وضعیت دندانها، برای همه آنها یک روش درمانی یکسان در نظر گرفته نشد. دندانهایی که امکان حفظ آنها وجود داشت، با درمان پالپی و بازسازی تاج نگهداری شدند؛ اما دندان آبسهدار پایین سمت چپ کشیده شد و برای جلوگیری از بسته شدن فضای آن، فضا نگهدار ثابت قرار گرفت.
چرا درمان کودک تحت بیهوشی انجام شد؟
در این کیس، کودک سابقه همکاری ناکافی در تجربه دندانپزشکی قبلی داشت و چند دندان نیز به درمان نیاز داشتند. انجام مجموعه اقدامات موردنیاز در یک جلسه، بدون همکاری کافی کودک دشوار بود؛ به همین دلیل درمان تحت بیهوشی عمومی برنامهریزی شد.
در این روش، متخصص وضعیت کودک را پیش از شروع درمان بررسی میکند و در طول انجام اقدامات دندانپزشکی، شرایط عمومی او تحت نظارت تیم بیهوشی قرار دارد. در این کیس نیز متخصص و کارشناس در تمام مدت درمان در کنار کودک حضور داشتند.
برای آشنایی با جزئیات این روش و شرایط انجام درمانهای دندانپزشکی کودکان، میتوانید صفحه دندانپزشکی با بیهوشی کودکان را مطالعه کنید.
آمادهسازی کودک پیش از شروع درمان
پیش از روز درمان، دستورهای لازم درباره آمادگی کودک و ناشتا بودن به والدین داده شد. کودک طبق دستور تیم درمان، به مدت ۶ ساعت از خوردن و آشامیدن منع شده بود.
در روز انجام درمان، متخصص وضعیت سلامت جسمی کودک را بهطور کامل بررسی کرد. پس از ارزیابی، رگگیری در کمتر از یک دقیقه انجام شد و کودک برای القای بیهوشی و اینتوبیشن از راه بینی آماده شد.
رعایت دستورهای پیش از عمل، از جمله زمان ناشتایی، باید مطابق برنامهای باشد که تیم درمان برای هر کودک تعیین میکند. والدین میتوانند برای آشنایی بیشتر با این مرحله، مقاله راهنمای آمادگی کودک قبل از بیهوشی و مطلب ناشتا بودن کودک قبل از بیهوشی را نیز مطالعه کنند.
مراحل درمان دندانهای کودک در یک جلسه
پس از برقراری بیهوشی و آماده شدن شرایط برای شروع درمان، اقدامات دندانپزشکی با توجه به وضعیت هر دندان انجام شد. در این جلسه، درمان دندانهای خلفی، دندانهای قدامی و دندان آبسهدار بهصورت جداگانه پیش رفت.
۱. پالپوتومی و روکش استیل دندانهای خلفی
برای سه دندان خلفی شامل دندانهای خلفی فک بالا و پایین سمت راست و دندان خلفی فک بالا سمت چپ، پالپوتومی یا وایتال پالپتراپی انجام شد. پس از درمان پالپ، تاج این دندانها با روکش استیل بازسازی شد.
پیش از سمان کردن روکشها، وضعیت تماس دندانها و اکلوزن بررسی و تنظیم شد تا ارتفاع روکشها باعث ایجاد تماس زودرس یا اختلال در نحوه روی هم قرار گرفتن دندانها نشود.
روکش استیل یکی از روشهای بازسازی تاج دندانهای شیری است که در برخی موارد پس از درمان پالپ یا در دندانهایی با تخریب گسترده تاج استفاده میشود. برای آشنایی بیشتر با این نوع ترمیم، مقاله روکش استیل دندان شیری را ببینید.
۲. پالپکتومی و بازسازی سه دندان قدامی فک بالا
سه دندان قدامی فک بالا به دلیل وضعیت پوسیدگی و نیاز درمانی، تحت پالپکتومی قرار گرفتند. پس از انجام درمان ریشه، کانالها با ماده متاپکس پر شدند و تاج هر سه دندان با کامپوزیت بازسازی شد.
در این مرحله، هدف حفظ دندانهایی بود که امکان نگهداری آنها وجود داشت و بازسازی بخش ازدسترفته تاج برای بازگشت عملکرد و ظاهر دندانها انجام شد.
پالپکتومی یکی از روشهای درمان پالپ دندان شیری است که در آن بافت پالپی از تاج و کانالهای ریشه خارج و کانالها با ماده مناسب پر میشوند. برای آشنایی بیشتر با این روش میتوانید مقاله عصبکشی دندان کودک را مطالعه کنید.
۳. کشیدن دندان آبسهدار و نصب فضا نگهدار
دندان خلفی پایین سمت چپ که با آبسه همراه بود، در این جلسه کشیده شد. پس از خارج کردن دندان، برای حفظ فضای ایجادشده و جلوگیری از بسته شدن آن، یک فضا نگهدار ثابت پیشساخته از نوع Band and Loop در محل موردنظر تنظیم و سمان شد.
فضا نگهدارها وسایلی هستند که پس از زودتر از موعد از دست رفتن دندان شیری، برای حفظ فضای لازم تا زمان رویش دندان دائمی به کار میروند. انتخاب و نصب آنها به شرایط دندانهای مجاور، محل دندان ازدسترفته و وضعیت رویش دندان دائمی بستگی دارد.
در این کیس، پس از کشیدن دندان آبسهدار، استفاده از Band and Loop برای حفظ فضای آن در نظر گرفته شد. درباره کاربرد این وسایل میتوانید مقاله فضا نگهدارنده برای دندان کودکان را بخوانید.
۴. تنظیم نهایی اکلوزن و اقدامات تکمیلی
پس از اتمام درمانهای ترمیمی و نصب فضا نگهدار، اکلوزن کودک مجدداً بررسی و تنظیم شد. همچنین بروساژ کامل هر دو فک انجام گرفت و در پایان، فلورایدتراپی با محصول VOCO ساخت آلمان انجام شد.
بروساژ و فلورایدتراپی از اقدامات تکمیلی مراقبت از دندانها هستند؛ با این حال، حفظ نتیجه درمان به رعایت بهداشت دهان و دندان و پیگیریهای منظم پس از درمان نیز نیاز دارد.
نظارت تیم بیهوشی و مراقبت پس از پایان درمان
در تمام مدت اقدامات دندانپزشکی، متخصص و کارشناس بیهوشی در کنار کودک حضور داشتند و وضعیت او را تحت نظارت فعال قرار دادند.
پس از پایان درمان، تیم بیهوشی مراحل برگشت از بیهوشی را انجام داد و کودک برای ادامه پایش به بخش ریکاوری منتقل شد. در این بخش، وضعیت عمومی کودک تحت نظر قرار گرفت و پس از پایدار شدن شرایط و تأیید تیم درمان، ترخیص شد.
دستورهای مراقبتی پس از عمل نیز بهصورت کتبی در اختیار والدین قرار گرفت تا مراحل مراقبت در منزل مطابق توصیههای تیم درمان انجام شود. برای آشنایی بیشتر با این مرحله، مقاله مراقبت بعد از بیهوشی دندانپزشکی کودک میتواند راهنمای مناسبی باشد.

بررسی وضعیت دهان کودک در چکاپ یک هفته بعد
یک هفته پس از درمان، کودک برای بررسی مجدد به جلسه چکاپ مراجعه کرد. در این جلسه، اکلوزن، وضعیت التهابی لثهها، شرایط عمومی دهان و وضعیت بهداشت دهان و دندان مورد ارزیابی قرار گرفتند.
همچنین درباره مراقبتهای لازم در منزل، رعایت بهداشت دهان، انجام دورهای فلورایدتراپی و ضرورت مراجعه برای پیگیریهای منظم با والدین صحبت شد.
یکی از بخشهای مهم این جلسه، توضیح درباره اهمیت حفظ و نگهداری فضا نگهدار بود. والدین باید از وضعیت این وسیله آگاه باشند و در صورت لق شدن، جابهجایی یا جدا شدن آن، برای بررسی و اصلاح به دندانپزشک مراجعه کنند. پیگیری منظم کمک میکند عملکرد فضا نگهدار تا زمان موردنیاز بررسی شود.
نتیجه درمان دندان کودک ۴.۵ ساله شاهین شهر
در این کیس، چند دندان شیری با روشهای درمان پالپ و بازسازی تاج حفظ شدند و دندان خلفی پایین سمت چپ که آبسه داشت، کشیده شد. برای حفظ فضای دندان ازدسترفته نیز فضا نگهدار ثابت Band and Loop نصب شد.
بر اساس نتیجه گزارششده، یکی از اهداف اصلی درمان، برطرف شدن درد و امکان تغذیه بدون درد برای کودک بود. بازسازی دندانهای قدامی نیز به بهبود ظاهر لبخند او کمک کرد.
با توجه به اینکه دندانهای شیری در جویدن، حفظ فضای رویش دندانهای دائمی و ظاهر لبخند کودک نقش دارند، مراقبت از دندانهای درمانشده و پیگیری وضعیت فضا نگهدار اهمیت زیادی دارد. والدین نیز در جلسه چکاپ درباره بهداشت دهان، فلورایدتراپی دورهای و مراجعات بعدی راهنمایی شدند.



