اگر فرزندتان از دندانپزشکی میترسد، احتمالاً قبل از رسیدن به مطب با این جملهها روبهرو شدهاید: «من نمیام»، «دندونم رو دست نزن» یا حتی گریه و مقاومت از همان لحظهای که اسم دندانپزشکی میآید. من در مطب بارها دیدهام که پشت این رفتارها، ترس از درد، آمپول، صدای دستگاه یا حتی یک تجربه ناخوشایند قبلی قرار دارد.
ترس کودکان از دندانپزشکی همیشه به معنی لجبازی یا عدم همکاری نیست. گاهی کودک فقط نمیداند قرار است چه اتفاقی برایش بیفتد و همین ناآشنا بودن، او را مضطرب میکند. برخورد والدین و تجربهای که کودک از اولین مراجعه به دست میآورد هم میتواند روی مراجعههای بعدی او اثر بگذارد.
در این مقاله از علت ترس از دندانپزشکی در کودکان و نشانههای آن شروع میکنم و بعد توضیح میدهم والدین برای کمتر شدن ترس کودک چه کارهایی میتوانند انجام دهند. اگر کودک شما از دندانپزشکی میترسد، هدف این نیست که او را به زور روی یونیت بنشانیم؛ اول باید بفهمیم دقیقاً از چه چیزی میترسد.

چرا کودکان از دندانپزشکی میترسند؟
ترس کودک از دندانپزشکی همیشه یک دلیل مشخص ندارد. بعضی بچهها از درد یا آمپول میترسند. بعضیها با صدای توربین و وسایل دندانپزشکی مشکل دارند. گاهی هم یک تجربه ناخوشایند قبلی باعث میشود کودک از مراجعه بعدی بترسد.
من هنگام معاینه فقط به این نگاه نمیکنم که کودک روی یونیت همکاری میکند یا نه. برایم مهم است بدانم ترس او از کجا شروع شده و چه چیزی باعث میشود احساس امنیت نکند. شناخت همین موضوع، انتخاب روش برخورد با کودک را خیلی راحتتر میکند.
اما ترس کودک فقط به تجربهای که خودش از دندانپزشکی داشته محدود نمیشود. ترس والدین هم میتواند با ترس کودک ارتباط داشته باشد. این موضوع در پژوهشی درباره ترس کودکان ۶ تا ۸ ساله از دندانپزشکی در اصفهان نیز بررسی شده است.
تجربه بد یا دردناک قبلی
اگر کودک در مراجعه قبلی درد کشیده باشد یا تجربه خوبی از دندانپزشکی نداشته باشد، ممکن است همان خاطره را با مراجعه بعدی به یاد بیاورد. حتی اگر درمان جدید قرار نباشد دردناک باشد، کودک ممکن است از قبل منتظر اتفاق بدی باشد.
به همین دلیل، وقتی والدین میگویند «دفعه قبل خیلی راحت بود، اما این بار اصلاً حاضر نیست وارد مطب شود»، من درباره تجربههای قبلی کودک سؤال میکنم. رفتار کودک را بدون شناختن سابقه او نمیتوان درست قضاوت کرد. از مهمترین دلایل ترس بچه ها از دندانپزشکی را در ادامه بخوانید:
ترس از درد و آمپول دندانپزشکی
برای بعضی کودکان، چیزی که بیشتر از خود دندانپزشکی نگرانشان میکند، احتمال درد است. آمپول هم برای بسیاری از بچهها یکی از ترسهای اصلی است.
اگر کودک از قبل تصور کند قرار است درد بکشد، ممکن است حتی اجازه یک معاینه ساده را هم ندهد. در این شرایط، نحوه صحبت کردن با کودک و تجربهای که در مطب پیدا میکند، اهمیت زیادی دارد.
ترس از صدای دستگاه و وسایل دندانپزشکی
صدای توربین، ساکشن، نور یونیت یا نزدیک شدن وسایل به صورت کودک میتواند برای بعضی بچهها ناخوشایند باشد. کودکی که هنوز نمیداند این صداها برای چه کاری هستند، ممکن است آنها را تهدیدکننده تصور کند.
من متناسب با سن کودک، قبل از شروع درمان درباره چیزهایی که قرار است ببیند یا بشنود توضیح میدهم. وقتی کودک بداند قرار است چه اتفاقی بیفتد، معمولاً احساس کنترل بیشتری دارد.
محیط ناآشنا و ترس از چیزی که کودک نمیشناسد
برای یک کودک، مطب دندانپزشکی پر از چیزهای تازه است؛ صندلی دندانپزشکی، چراغ، صداهای ناآشنا و فردی که قرار است دهانش را معاینه کند.
اگر کودک تجربه قبلی نداشته باشد، کمی احتیاط یا ترس طبیعی است. اولین تجربه کودک میتواند روی نگاه او به مراجعههای بعدی اثر بگذارد. به همین دلیل، من ترجیح میدهم کودک از همان جلسه اول احساس کند محیط دندانپزشکی جایی امن و قابل پیشبینی است.
حرفهایی که کودک از والدین و اطرافیان میشنود
گاهی کودک هنوز تجربه بدی از دندانپزشکی نداشته، اما قبل از اولین مراجعه نگران است. یکی از چیزهایی که باید در این شرایط به آن توجه کنیم، ترس و اضطراب خود والدین است.
در پژوهشی که با همکاری من درباره ترس کودکان از دندانپزشکی انجام شد، بین میزان ترس والدین و ترس کودکان رابطه مستقیم و معناداری دیده شد. این یافته برای من اهمیت زیادی دارد؛ چون نشان میدهد نگرانی ما بزرگترها میتواند در تجربه کودک از دندانپزشکی بیتأثیر نباشد.
به همین دلیل، اگر خودتان از دندانپزشکی میترسید، بهتر است نگرانیتان را جلوی کودک با جزئیات تعریف نکنید. صحبتهایی مثل «من از آمپول خیلی میترسم» یا «دندانپزشکی خیلی درد دارد» ممکن است تصویری ترسناک از درمان در ذهن کودک بسازد.
حتی جملهای که با نیت آرام کردن کودک گفته میشود، گاهی نتیجه برعکس دارد؛ مثلاً وقتی مرتب میگوییم «نترس، درد ندارد»، ممکن است کودک تازه به این فکر کند که «مگر قرار است درد داشته باشد؟»
بهتر است به جای اینکه فقط از کودک بخواهیم نترسد، از او بپرسیم چه چیزی نگرانش کرده است. وقتی علت ترس را بفهمیم، میتوانیم دقیقتر به او کمک کنیم.
پژوهش درباره ترس کودکان از دندانپزشکی را میتوانید در مقاله منتشرشده در پایگاه SID بخوانید: پژوهش درباره ترس کودکان از دندانپزشکی و ارتباط آن با ترس والدین

از کجا بفهمیم کودک واقعاً از دندانپزشکی میترسد؟
ترس کودک همیشه با گفتن «من از دندانپزشکی میترسم» نشان داده نمیشود. خیلی از بچهها نمیتوانند دقیق توضیح دهند چه چیزی آنها را نگران کرده است. گاهی باید رفتار کودک را قبل از مراجعه و هنگام ورود به مطب ببینیم.
من معمولاً به والدین میگویم فقط به گریه کردن کودک نگاه نکنند. نوع واکنش کودک میتواند سرنخ خوبی درباره میزان ترس و اضطراب او باشد.
نشانههای رفتاری ترس کودک
- گریه کردن از قبل یا هنگام ورود به مطب
- امتناع از نشستن روی یونیت دندانپزشکی
- چسبیدن شدید به پدر یا مادر
- مقاومت هنگام معاینه یا نزدیک شدن وسایل به دهان
- تلاش برای فرار یا ترک اتاق درمان
- نگرانی و پرسیدن مکرر درباره اینکه قرار است چه اتفاقی بیفتد
گاهی کودک در خانه کاملاً آرام است، اما به محض رسیدن به مطب رفتار او تغییر میکند. این تفاوت هم میتواند نشانه ترس از محیط یا تجربه دندانپزشکی باشد.
نشانههای اضطراب قبل از مراجعه
در بعضی کودکان، اضطراب از چند ساعت یا حتی چند روز قبل شروع میشود. ممکن است کودک درباره مراجعه بعدی زیاد سؤال کند یا مدام بگوید که نمیخواهد به دندانپزشکی برود.
- بیقراری و نگرانی قبل از مراجعه
- اختلال در خواب شب قبل از دندانپزشکی
- دلدرد یا احساس ناخوشی بدون علت مشخص
- گریه یا عصبانیت هنگام صحبت درباره دندانپزشکی
- امتناع از همراهی با والد برای رفتن به مطب
ترس طبیعی با اضطراب شدید یکی نیست
کمی نگرانی در یک مراجعه جدید، مخصوصاً برای کودک کمسن، موضوع عجیبی نیست. چیزی که برای من اهمیت بیشتری دارد، شدت واکنش کودک و تأثیر آن روی امکان معاینه و درمان است.
اگر کودک با چند دقیقه آشنایی آرامتر میشود و اجازه معاینه میدهد، شرایط با کودکی که از همان ابتدا اجازه نزدیک شدن به او را نمیدهد یکسان نیست. در چنین مواردی بهتر است قبل از شروع درمان، علت ترس و میزان اضطراب کودک دقیقتر بررسی شود.
ترس از آمپول بیحسی نیز یکی از نگرانیهای بعضی کودکان است. در مطب دکتر طهمورثپور از بیحسی دیجیتال دندانپزشکی کودکان برای کنترل فرایند تزریق استفاده میشود.
ترسیدن بچهها از دندانپزشکی از چه سنی شروع میشود؟
ترس از دندانپزشکی سن مشخصی ندارد. یک کودک ممکن است از همان اولین مراجعه کمی نگران باشد و کودک دیگری تا زمانی که تجربه ناخوشایندی نداشته باشد، مشکلی با دندانپزشکی نداشته باشد. سن کودک، تجربههای قبلی و میزان آشنایی او با محیط دندانپزشکی همگی میتوانند روی واکنش او اثر بگذارند.
چرا کودکان کمسن ممکن است بیشتر بترسند؟
کودک کمسن هنوز درک کاملی از اتفاقی که قرار است در مطب بیفتد ندارد. وقتی وارد محیطی ناآشنا میشود و فردی را میبیند که میخواهد دهانش را معاینه کند، ممکن است احساس نگرانی کند.
برای همین، من در برخورد با کودک فقط به سن او توجه نمیکنم. باید ببینم چقدر میتواند با دندانپزشک ارتباط برقرار کند و تا چه اندازه با محیط جدید راحت میشود.
آیا تجربه قبلی میتواند ترس کودک را بیشتر کند؟
بله. اگر کودک در مراجعه قبلی درد، ترس یا تجربه ناخوشایندی داشته باشد، ممکن است همان خاطره را در مراجعه بعدی به یاد بیاورد. گاهی حتی قبل از اینکه درمان شروع شود، کودک مقاومت میکند چون انتظار دارد دوباره همان اتفاق برایش تکرار شود.
به همین دلیل، من همیشه درباره مراجعههای قبلی کودک سؤال میکنم. دانستن اینکه در جلسه قبلی چه اتفاقی افتاده و کودک دقیقاً از چه چیزی ترسیده، در نحوه شروع درمان کمک زیادی میکند.
اگر کودک هنوز اولین تجربه دندانپزشکی خود را نداشته، بهتر است این مراجعه با هدف آشنایی و ایجاد یک تجربه مثبت برنامهریزی شود. درباره زمان مناسب شروع مراجعههای دندانپزشکی کودک میتوانید راهنمای اولین ویزیت دندانپزشکی کودک را بخوانید.

رفتار والدین چطور روی ترس کودک از دندانپزشکی اثر میگذارد؟
کودک فقط از چیزی که در مطب میبیند تأثیر نمیگیرد. حرفهایی که قبل از مراجعه از پدر و مادر میشنود هم میتواند روی نگرش او اثر بگذارد. اگر خودمان دندانپزشکی را ترسناک توصیف کنیم، ممکن است کودک قبل از ورود به مطب منتظر یک اتفاق بد باشد.
من بارها دیدهام که والدین با نیت آرام کردن کودک، درباره چیزهایی صحبت میکنند که هنوز اصلاً ذهن کودک را درگیر نکرده است. مثلاً میگویند «نترس، آمپول نداره» یا «درد نمیگیره». همین جملهها ممکن است برای کودک این سؤال را ایجاد کند که مگر قرار است آمپول یا درد وجود داشته باشد؟
چه حرفهایی ممکن است ترس کودک را بیشتر کند؟
- «نترس، اصلاً درد نداره.»
- «فقط یه آمپوله و تموم میشه.»
- «اگر بچه خوبی باشی، دکتر کاری باهات نداره.»
- «دندونت رو نمیکَنن، نگران نباش.»
- تعریف کردن خاطرات دردناک یا ترسناک خودتان از دندانپزشکی
بهتر است به جای این جملهها، درباره چیزی صحبت کنیم که کودک واقعاً میتواند انتظارش را داشته باشد. مثلاً میتوانیم بگوییم: «دکتر اول دندونهات رو نگاه میکنه و بعد بهت میگه قراره چه کاری انجام بده.»
قبل از مراجعه با کودک چه بگوییم؟
لازم نیست همه جزئیات درمان را برای کودک توضیح بدهید. توضیح زیاد، مخصوصاً برای بچههای کمسن، ممکن است اضطراب او را بیشتر کند. بهتر است با کلمات ساده بگویید قرار است به مطب بروید، دندانپزشک دندانهایش را ببیند و اگر کاری لازم باشد، برایش توضیح دهد.
- با کودک درباره تجربه خودتان از دندانپزشکی با لحن ترسناک صحبت نکنید.
- قولی ندهید که از نتیجه آن مطمئن نیستید.
- به کودک فرصت بدهید سؤالهایش را بپرسد.
- اگر کودک نگران است، ترس او را مسخره یا کوچک نکنید.
- قبل از مراجعه، توضیح کوتاه و متناسب با سن کودک بدهید.
آیا بهتر است والد کنار کودک داخل اتاق درمان باشد؟
پاسخ برای همه کودکان یکسان نیست. بعضی بچهها با حضور پدر یا مادر آرامتر میشوند و بعضی کودکان وقتی والد کنارشان نیست، ارتباط راحتتری با دندانپزشک برقرار میکنند.
من ترجیح میدهم شرایط هر کودک را جداگانه ببینم. هدف از حضور والد، ایجاد احساس امنیت و کمک به ارتباط کودک با تیم درمان است؛ نه اینکه کودک احساس کند قرار است اتفاق خطرناکی بیفتد. راهنمای AAPD هم حضور یا عدم حضور والد را موضوعی میداند که باید با توجه به شرایط کودک، والد و روند درمان تصمیمگیری شود.
ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان؛ اگر خود والد از دندانپزشکی میترسد چه کنیم؟
اگر تجربه ناخوشایندی از دندانپزشکی داشتهاید، بهتر است آن را با جزئیات برای کودک تعریف نکنید. کودک ممکن است ترس شما را به تجربه خودش ارتباط دهد.
اگر کودک سؤال کرد، جوابش را صادقانه و ساده بدهید. لازم نیست بگویید «هیچ اتفاقی نمیافتد». بهتر است بگویید «اول دکتر دندونت رو نگاه میکنه و هر کاری لازم باشه قبلش برات توضیح میده.»
اگر میخواهید قبل از مراجعه، کودک را از نظر ذهنی و رفتاری آماده کنید، میتوانید راهنمای آماده کردن کودک برای مراجعه به دندانپزشکی را هم بخوانید.
چطور ترس از دندانپزشکی در کودکان را کمتر کنیم؟
برای کم کردن ترس کودک از دندانپزشکی لازم نیست از همان ابتدا سراغ روشهای پیچیده برویم. من معمولاً از سادهترین کارها شروع میکنم؛ ارتباط با کودک، توضیح کوتاه، فرصت دادن و ایجاد یک تجربه قابل پیشبینی. روش مناسب به سن، میزان ترس و نوع درمان کودک بستگی دارد.
قبل از مراجعه چه کارهایی انجام دهیم؟
- زمان مراجعه را طوری انتخاب کنید که کودک خسته یا گرسنه نباشد.
- قبل از مراجعه، توضیح کوتاه و متناسب با سن کودک بدهید.
- از تعریف کردن خاطرات ناخوشایند خودتان از دندانپزشکی خودداری کنید.
- اجازه دهید کودک سؤالهایش را بپرسد و جواب ساده و صادقانه بگیرد.
- برای مراجعه اول، انتظار درمان طولانی از کودک نداشته باشید.
اولین جلسه را فقط به درمان اختصاص ندهیم
گاهی بهترین کار این است که در جلسه اول، بیشتر روی آشنایی کودک با محیط و دندانپزشک تمرکز کنیم. کودک میتواند روی یونیت بنشیند، محیط را ببیند و با وسایل آشنا شود. وقتی کودک احساس کند قرار نیست بدون توضیح اتفاقی برایش بیفتد، معمولاً ارتباط راحتتری برقرار میکند.
البته این تصمیم برای همه کودکان یکسان نیست. اگر کودک درد یا عفونت دارد، ممکن است درمان را نتوان به تعویق انداخت. در این شرایط باید بین نیاز فوری کودک و میزان تحمل او تعادل ایجاد کنیم.
اجازه بدهیم کودک سؤال بپرسد
کودکی که سؤال میپرسد، لزوماً بدقلق نیست. گاهی سؤالهای زیاد راهی برای پیدا کردن احساس امنیت است. من ترجیح میدهم کودک بداند چه اتفاقی قرار است بیفتد و اگر چیزی برایش نگرانکننده است، آن را مطرح کند.
ترس کودکان از امپول دندانپزشکی؛ چطور درباره درد و آمپول با کودک صحبت کنیم؟
بهتر است نه کودک را بترسانیم و نه قولی بدهیم که ممکن است نتوانیم دقیقاً به آن عمل کنیم. جملهای مثل «اصلاً هیچ چیزی حس نمیکنی» همیشه انتخاب خوبی نیست.
من ترجیح میدهم با توجه به سن کودک، توضیحی ساده و واقعی بدهم. کودک باید بداند قرار است چه کاری انجام شود و بتواند نگرانی خودش را با دندانپزشک در میان بگذارد.
نقش دندانپزشک در کاهش ترس کودک چیست؟
کاهش ترس فقط به رفتار والدین وابسته نیست. نحوه صحبت کردن دندانپزشک، سرعت شروع درمان، توجه به واکنش کودک و انتخاب روش مناسب برای ارتباط با او هم اهمیت دارد.
من برای هر کودک یک نسخه رفتاری ثابت ندارم. ممکن است یک کودک با توضیح و شوخی آرام شود و کودک دیگری به زمان بیشتری برای آشنایی نیاز داشته باشد. اگر کودک مضطرب باشد، اول باید اعتماد او را به دست بیاوریم و بعد سراغ درمان برویم.
اگر نگرانی شما این است که فرزندتان بتواند بدون بیهوشی عمومی درمان دندانپزشکی دریافت کند، در مطلب دندانپزشکی کودکان بدون بیهوشی عمومی درباره شرایط و معیارهای انتخاب این روش توضیح دادهایم.

اگر کودک در مطب گریه کند یا همکاری نکند چه کنیم؟
گریه کردن کودک در مطب همیشه به این معنی نیست که باید درمان را متوقف کنیم یا او را مجبور به همکاری کنیم. من اول سعی میکنم بفهمم کودک از چه چیزی ترسیده و در کدام مرحله احساس ناراحتی میکند. گاهی چند دقیقه صحبت و آشنا شدن با محیط کافی است تا رفتار کودک تغییر کند.
آیا باید کودک را مجبور به درمان کرد؟
من با اجبار کردن کودک برای شروع درمان موافق نیستم، مگر اینکه شرایط درمان و وضعیت کودک نیاز به تصمیم دیگری داشته باشد. وقتی کودک به شدت میترسد، اول باید ببینیم آیا میتوان با روشهای ارتباطی و رفتاری، اضطراب او را کمتر کرد.
هدف فقط این نیست که درمان همان روز انجام شود؛ تجربهای که کودک از دندانپزشکی پیدا میکند هم برای من مهم است. یک تجربه بد میتواند مراجعه بعدی را سختتر کند.
چه زمانی بهتر است درمان را متوقف کنیم؟
اگر کودک آنقدر مضطرب است که اجازه معاینه یا انجام درمان را نمیدهد، گاهی ادامه دادن کار نتیجه خوبی ندارد. در چنین شرایطی ممکن است بهتر باشد ابتدا روش برخورد با کودک را تغییر دهیم یا جلسه دیگری برای آشنایی و آمادهسازی او در نظر بگیریم.
- کودک بهشدت گریه میکند و با هیچ روشی آرام نمیشود.
- اجازه نزدیک شدن یا معاینه دهان را نمیدهد.
- ترس کودک با شروع هر مرحله از درمان شدیدتر میشود.
- ادامه درمان میتواند تجربه ناخوشایند دیگری برای کودک ایجاد کند.
البته اگر کودک درد، عفونت یا مشکل دندانی فوری داشته باشد، نمیتوان همیشه درمان را به زمان دیگری موکول کرد. در این حالت باید شرایط کودک و نیاز درمانی او همزمان بررسی شود.
آیا تغییر دندانپزشک میتواند به کودک کمک کند؟
گاهی بله. ارتباط کودک با دندانپزشک اهمیت زیادی دارد. ممکن است یک کودک با یک پزشک راحتتر ارتباط بگیرد و با پزشک دیگری احساس امنیت کمتری داشته باشد. من ترجیح میدهم قبل از شروع درمان، فرصت کوتاهی برای شناخت کودک و پیدا کردن روش ارتباط مناسب با او داشته باشم.
اگر ترس کودک شدید باشد چه باید کرد؟
گاهی ترس کودک با چند جلسه آشنایی و ارتباط درست کمتر نمیشود. کودک ممکن است حتی اجازه معاینه ندهد یا با نزدیک شدن وسایل دندانپزشکی بهشدت مضطرب شود. در این شرایط، بهتر است فقط روی «همکاری نکردن» تمرکز نکنیم و ببینیم چه چیزی باعث شده کودک نتواند درمان را تحمل کند.
چه زمانی ترس کودک نیاز به بررسی دقیقتر دارد؟
- کودک حتی اجازه معاینه ساده را نمیدهد.
- ترس او در هر مراجعه شدیدتر میشود.
- کودک به دلیل ترس، درمان دندانپزشکی مورد نیازش را عقب میاندازد.
- قبل از مراجعه دچار اضطراب شدید یا بیقراری میشود.
- تجربه قبلی ناخوشایند باعث شده از هر نوع درمان دندانپزشکی اجتناب کند.
- با روشهای ساده ارتباطی و رفتاری، امکان شروع درمان ایجاد نمیشود.
وقتی درمان دندان کودک نباید بیشتر به تأخیر بیفتد
گاهی کودک بسیار ترسیده است، اما همزمان دندان درد، عفونت یا پوسیدگی گسترده دارد. در چنین شرایطی نمیتوان فقط به دلیل ترس، درمان را برای مدت نامعلوم عقب انداخت.
در این موقعیت من ابتدا میزان درمان مورد نیاز کودک را مشخص میکنم و بعد با توجه به شرایط او تصمیم میگیرم چه روشی امکان درمان ایمن و قابلقبول را ایجاد میکند. روش درمان باید برای خود کودک انتخاب شود، نه صرفاً بر اساس میزان گریه یا مقاومت او.
وقتی ترس کودک شدید است، اولین سؤال من این نیست که «چطور او را مجبور به همکاری کنیم؟» اول میپرسم چه چیزی باعث این ترس شده و با توجه به نیاز دندانپزشکی کودک، چه روشی میتواند درمان را برای او قابلتحملتر کند.

چه زمانی آرامبخشی برای کودک مطرح میشود؟
اگر ترس کودک شدید باشد و روشهای معمول برای برقراری ارتباط و کاهش اضطراب کافی نباشند، ممکن است آرامبخشی در دندانپزشکی کودکان یکی از گزینههایی باشد که بعد از ارزیابی کودک مطرح میشود. من این تصمیم را فقط بر اساس گریه یا ترس کودک نمیگیرم؛ نوع درمان، سن و شرایط جسمی کودک و تجربههای قبلی او هم برایم مهم است.
آیا هر کودک ترسیدهای به آرامبخشی نیاز دارد؟
خیر. بسیاری از کودکان با روشهای رفتاری، ارتباط مناسب و ایجاد یک تجربه آرام میتوانند درمان دندانپزشکی را انجام دهند. آرامبخشی قرار نیست جای روشهای سادهتر را بگیرد. ابتدا باید ببینیم آیا کودک با روشهای معمول امکان درمان دارد یا نه.
وقتی کودک اضطراب زیادی دارد، همکاری او برای درمان ممکن نیست و نیاز دندانپزشکی هم اجازه صبر کردن نمیدهد، ممکن است آرامبخشی ارزش بررسی داشته باشد. انتخاب روش باید بر اساس شرایط همان کودک و با در نظر گرفتن مزایا، خطرات و گزینههای دیگر انجام شود. AAPD نیز آرامبخشی را یکی از روشهای پیشرفته هدایت رفتار میداند و بر ارزیابی فردی کودک پیش از انتخاب آن تأکید دارد.
آرامبخشی چه کمکی به کودک میکند؟
- میتواند اضطراب کودک را کمتر کند.
- ممکن است تحمل کودک برای انجام درمان را بیشتر کند.
- در بعضی کودکان، حرکت و واکنشهای ناخواسته هنگام درمان کمتر میشود.
- میتواند انجام درمان را برای کودک و تیم دندانپزشکی قابلتحملتر کند.
نوع آرامبخشی و دارویی که برای کودک انتخاب میشود به شرایط او و عمق آرامبخشی مورد نیاز بستگی دارد. برای همین، نمیتوان گفت یک روش برای همه کودکان مناسب است. قبل از آرامبخشی باید وضعیت پزشکی، سابقه درمانی، نیاز دندانپزشکی و میزان اضطراب کودک بررسی شود.
اگر میخواهید بدانید آرامبخشی در دندانپزشکی کودکان چه روشهایی دارد، چه داروهایی ممکن است استفاده شوند و چه مراقبتهایی لازم است، در صفحه دیگری این موضوع را جداگانه توضیح دادهام.

بهترین روش درمان برای کودکانی که از دندانپزشکی میترسد!!
اگر ترس کودک باعث شده درمان دندانهایش عقب بیفتد، بهتر است ابتدا شرایط او بررسی شود. شدت ترس، میزان همکاری کودک و تعداد دندانهایی که نیاز به درمان دارند در انتخاب روش درمان اهمیت دارند.
در کلینیک من، اول سعی میکنیم ببینیم آیا کودک با ارتباط مناسب و روشهای رفتاری میتواند درمان شود. اگر این روشها کافی نباشند، ممکن است آرامبخشی یا روشهای پیشرفتهتر مطرح شود. این تصمیم برای هر کودک جداگانه گرفته میشود.
اگر کودک به دلیل ترس اجازه درمان معمول را نمیدهد و شرایط او نیاز به روش دیگری داشته باشد، خدمات دندانپزشکی کودکان با بیهوشی در اصفهان نیز در کلینیک ما برای کودکانی که شرایط مناسب این روش را دارند، قابل بررسی است.
اگر کودک شما از دندانپزشکی میترسد و دندانهایش نیاز به درمان دارد، برای ارزیابی شرایط فرزندتان توسط متخصص دندانپزشک کودکان در اصفهان میتوانید به کلینیک دکتر ساناز طهمورثپور مراجعه کنید. در جلسه معاینه، شرایط کودک و میزان درمان مورد نیاز او بررسی میشود تا مناسبترین روش برای درمانش انتخاب شود.
سوالات متداول درباره ترس کودکان از دندانپزشکی
پاسخ به سوالات رایج شما والدین عزیر؛ از اینکه چطور کمک کنیم کودک از دندانپزشکی نترسد؟
چرا کودک من از دندانپزشکی میترسد؟
ترس کودک میتواند علتهای مختلفی داشته باشد؛ تجربه ناخوشایند قبلی، ترس از درد یا آمپول، صدای دستگاهها، محیط ناآشنا یا حتی اضطراب والدین. گاهی هم کودک بدون اینکه تجربه بدی داشته باشد، از محیط دندانپزشکی میترسد.
چگونه ترس دندانپزشکی کودکان را کم کنیم؟
با توضیح ساده و متناسب با سن کودک شروع کنید. قبل از مراجعه درباره تجربههای ترسناک خودتان صحبت نکنید و اجازه دهید کودک سؤالهایش را بپرسد. در مطب هم میتوان از روشهایی مثل آشنایی تدریجی، توضیح و نشان دادن مراحل درمان و تشویق مثبت استفاده کرد.
اگر کودک از آمپول دندانپزشکی بترسد چه کنیم؟
بهتر است قبل از مراجعه، خودتان درباره آمپول با کودک صحبت نکنید و ترس او را بیشتر نکنید. در مطب میتوان با توجه به سن و شرایط کودک، نحوه توضیح این مرحله را انتخاب کرد. کودک نباید احساس کند قرار است چیزی را از او پنهان کنیم.
اگر کودک در مطب دندانپزشکی گریه کند چه کنیم؟
اول باید علت گریه مشخص شود. ممکن است کودک از محیط، صدای دستگاه، درد یا نزدیک شدن دندانپزشک به صورتش ناراحت باشد. من ترجیح میدهم قبل از ادامه درمان، واکنش کودک را بررسی کنیم و ببینیم آیا با چند دقیقه زمان و ارتباط مناسب میتوان اضطراب او را کمتر کرد.
آیا ترس کودک از دندانپزشکی طبیعی است؟
ترس و اضطراب هنگام مراجعه به دندانپزشکی در بعضی کودکان طبیعی است. چیزی که اهمیت دارد شدت ترس و تأثیر آن بر امکان معاینه و درمان است. اگر ترس باعث شود کودک مرتب درمان را عقب بیندازد یا اصلاً اجازه معاینه ندهد، بهتر است شرایط او دقیقتر بررسی شود.
آیا تجربه بد قبلی میتواند باعث ترس شدید کودک شود؟
بله. تجربه درد، برخورد نامناسب یا یک مراجعه سخت میتواند باعث شود کودک در مراجعه بعدی از دندانپزشکی بترسد. در این شرایط معمولاً لازم است قبل از شروع درمان، دوباره اعتماد کودک را به محیط و دندانپزشک جلب کنیم.
آیا والدین میتوانند ترس کودک از دندانپزشکی را بیشتر کنند؟
بله. تعریف کردن خاطرات ناخوشایند، استفاده از کلماتی مثل «درد» و «آمپول» بدون اینکه کودک درباره آن سؤال کرده باشد یا اطمینان دادن افراطی، گاهی اضطراب کودک را بیشتر میکند. بهتر است والد آرام باشد و اجازه دهد دندانپزشک متناسب با سن کودک درباره درمان توضیح دهد.
اگر کودک اصلاً اجازه درمان ندهد چه باید کرد؟
اگر درمان فوری نیست، ممکن است بتوان ابتدا روی آشنایی کودک و کاهش اضطراب او کار کرد. اگر کودک درد، عفونت یا درمان گستردهای دارد، نمیتوان درمان را برای مدت نامعلوم عقب انداخت. در این شرایط باید روش مناسب با توجه به وضعیت کودک و میزان درمان مورد نیاز انتخاب شود.
آیا هر کودک ترسیدهای به آرامبخشی نیاز دارد؟
خیر. بسیاری از کودکان با روشهای رفتاری و ارتباط مناسب درمان میشوند. آرامبخشی زمانی مطرح میشود که اضطراب یا شرایط کودک اجازه درمان معمول را ندهد و بعد از بررسی شرایط او، این روش مناسب تشخیص داده شود. انتخاب آرامبخشی باید بر اساس نیاز درمانی و شرایط فردی کودک باشد.
چه زمانی باید برای ترس شدید کودک از دندانپزشکی کمک تخصصی گرفت؟
اگر کودک اجازه معاینه نمیدهد، ترس او باعث تأخیر مداوم در درمان شده یا تجربههای قبلی باعث اضطراب شدید او شده است، بهتر است قبل از ادامه درمان با دندانپزشک کودکان مشورت کنید. گاهی با تغییر روش برخورد میتوان درمان را بدون استفاده از روشهای پیشرفتهتر انجام داد.



